Cheque Bounce - ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ: “ಹುದ್ದೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ” – ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ನವದೆಹಲಿ, ಮೇ 26: ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಂಪನಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಯಾರನ್ನೂ ಅಪರಾಧಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು Supreme Court of India ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

Justice Prashant Kumar Mishra ಹಾಗೂ Justice N. V. Anjaria ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದ್ವಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠ ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ “M/s Mansi Finance (Chennai) Ltd.” ಸಂಸ್ಥೆ, “Ravindra Bharathi Educational Society” ವಿರುದ್ಧ ₹5.12 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಸಮಾಜದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ Negotiable Instruments Act ಸೆಕ್ಷನ್ 138 ಮತ್ತು 141 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ದೂರುದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ₹4.5 ಕೋಟಿ ಸಾಲ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಬಳಿಕ ನೀಡಿದ ಚೆಕ್ “Account Blocked” ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗಿತ್ತು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಏನು ಹೇಳಿತ್ತು?

ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಸೇರಿದ್ದ ಕೆಲವು ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಾವು ದಿನನಿತ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ Madras High Court ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಕೇವಲ ಹುದ್ದೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತ್ತು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ “ವಿಕೇರಿಯಸ್ ಲೈಬಿಲಿಟಿ” ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಆರೋಪ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೇರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳುವಂತೆ:

* ಕೇವಲ “ಡೈರೆಕ್ಟರ್”, “ಮ್ಯಾನೇಜರ್” ಅಥವಾ “ಪದಾಧಿಕಾರಿ” ಎಂಬ ಹುದ್ದೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

* ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಂಸ್ಥೆಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕು.

* ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರ, ಒಪ್ಪಂದ, ಪ್ರಾಮಿಸ್ಸರಿ ನೋಟು ಅಥವಾ ಚೆಕ್‌ಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.

ಮೂವರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಕೆ, ಒಬ್ಬರಿಗೆ ರಿಲೀಫ್

ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಖಜಾಂಚಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಿಗಳು ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ “Executive Member” ಆಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ನೇರ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರದ ಉಲ್ಲೇಖ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣ ರದ್ದುಗೊಂಡ ಆದೇಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಳಿಸಿತು.

ಕಾನೂನು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ಕಂಪನಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದಿರುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಮಹತ್ವದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

— ಕಾನೂನು ವರದಿ

Mansi-Finance-Chennai-Ltd-vs-M.-Lalitha_260528223410